บทเพลงพระราชนิพนธ์ “มหาจุฬาลงกรณ์”

ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๔๕๙ อันเป็นปีสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย นิสิตจุฬาฯ มีเพลงร้องภายในมหาวิทยาลัยมากมาย แต่ทว่าเพลงซึ่งประกาศว่าเป็นเพลงประจำสถาบันอันเป็นที่หมายรู้กันนั้นยังไม่ปรากฏในปีพ.ศ. ๒๔๙๑ ศาสตราจารย์ ม.ร.ว.สุมนชาติ สวัสดิกุล ซึ่งขณะนั้นเป็นอาจารย์ในคณะอักษรศาสตร์ จึงได้กราบบังคมทูลขอพระราชทานเพลงประจำมหาวิทยาลัย

  • พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช จึงได้ทรงพระราชนิพนธ์เพลง “มหาจุฬาลงกรณ์” พระราชทานให้แก่ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ให้ไปใส่คำร้องเอง ภายหลังท่านผู้หญิงสมโรจน์ สวัสดิกุล ณ อยุธยา และนายสุภร ผลชีวิน จึงเป็นผู้ประพันธ์คำร้องถวาย
  • ด้วยพระปรีชาญาณ พระอัจฉริยภาพทางการดนตรี และพระวิริยะอุตสาหะที่ทรงตั้งพระทัยพระราชนิพนธ์เพลงนี้ให้มีความพิเศษแตกต่างจากบทเพลงอื่นๆ จึงทรงพระราชนิพนธ์เพลงนี้ด้วย Pentatonic Scale แทนแบบ Cromatic Scale หมายถึง ในบทเพลงนี้ประกอบไปด้วยโน้ตเพียง ๕ เสียงเท่านั้นที่ซ่อนรูป และร้อยเกี่ยวอยู่ภายในบทเพลงอย่างลึกซึ้ง จนกระทั่งผู้ฟังจะไม่รู้สึกเลยว่าใช้หลักการประพันธ์ประเภทใด และทรงเลือกใช้สำเนียงที่ให้สีสันความเป็นโลกตะวันออก แต่กลับให้ท่วงทำนองสง่างามแบบสากล โดยไม่ปรากฏความขัดแย้งแต่ประการใด
    เราชาวจุฬาฯ ทั้งมวลรู้สึกสำนึกในพระมหากรุณาธิคนอย่างหาที่สุดมิได้ และตระหนักในพระวุฒิปรีชาสามารถในงานศิลปกรรมศาสตร์ทุกสาขาโดยเฉพาะดุริยางคศิลป์ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม พระราชนิพนธ์เพลงมหาจุฬาลงกรณ์ เป็นเพลงประจำมหาวิทยาลัยไว้ดุจอัญมณีล้ำค่าที่ชาวจุฬาฯ จะหวงแหวนรักษาไว้เพื่อเป็นเกียรติอันสูงส่งแก่มหาวิทยาลัยชัวกาลนาน
  • ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๔๙๗ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้นายเทวประสิทธิ์ พาทยโกศล นำทำนองเพลงพระราชนิพนธ์มหาจุฬาลงกรณ์มาแต่งเป็นแนวไทย นายเทวาประสิทธ์ รับพระราชทานมาทำและบรรเลงถวายด้วยวงปี่พาทย์ถึงสองครั้ง ภายหลัง เมื่อนายเทวาประสิทธิ์ไปสอนในชมรมดนตรีสโมสรนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยจึงได้นำเพลงพระราชนิพนธ์นี้มาปรับปรุง เป็นเพลงโหมโรง สำหรับใช้โหมโรงในการบรรเลงดนตรีไทยของชมรม

เพลง    : มหาจุฬาลงกรณ์
ทำนอง : พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช
คำร้อง  : ท่านผู้หญิงสมโรจน์ สวัสดิกุล ณ อยุธยา
               นายสุภร ผลชีวิน
ศิลปิน   : ชมนมนักร้องประสานเสียง
               จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

“ น้ำใจน้องพี่สีชมพู ทุกคนไม่รู้ลืมบูชา
พระคุณของแหล่งเรียนมา จุฬาลงกรณ์
ขอทูนขอเทิดพระนามไท พระคุณแนบไว้นิรันดร
ขอองค์พระเอื้ออาทร หลั่งพรคุ้มครอง
นิสิตพร้อมหน้า สัญญาประคอง
ความดีทุกอย่างต่างปอง ผยองพระเกียรติเกริกไกร
ขอตราพระเกี้ยวยั้งยืนยง นิสิตประสงค์เป็นธงชัย
ถาวรยศอยู่คู่ไทย เชิดชัย ชโย ”

เพลง    : มหาจุฬาลงกรณ์
ดนตรีบรรเลง : Instrumental
บรรเลง  : วง CU Band

เพลง    : โหมโรงชมรมดนตรีไทย
                จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ดนตรีบรรเลง : Instrumental
บรรเลง  : ชมรมดนตรีไทย จุฬา